Die zet de stroom naar een lamp, een groep stopcontacten of een pomp aan en uit. Het apparaat zit op de DIN-rail in je meterkast en luistert naar berichten op de KNX-bus. De knop aan de wand schakelt zelf niets; die stuurt alleen het bericht.

Dat het dezelfde uitgangen zijn, anders ingezet. Voor een rolluik zijn twee uitgangen nodig, een voor omhoog en een voor omlaag, dus dan halveert het aantal. Je kunt ook mengen: een deel van de uitgangen als schakeluitgang en een deel voor zonwering.

Nee. Er zijn gecombineerde actoren die allebei kunnen, en er zijn zuivere schakelactoren die alleen schakelen. De ABB-actoren in ons assortiment zijn zuivere schakelactoren. Wil je zonwering aansturen, kies dan een gecombineerde uitvoering of kijk bij jaloezieën en rolluiken.

Tel elke lamp of lichtgroep als één uitgang, en elk rolluik of screen als twee. Acht lampen en drie rolluiken betekent dus veertien uitgangen. Neem daarna een maat groter dan precies genoeg, want er komt bijna altijd nog iets bij.

Gira, Jung, ABB Busch-Jaeger en Hager, elk met een eigen pagina. Op hoofdlijnen doen ze hetzelfde, maar ze verschillen in beveiliging, in geschiktheid voor ledverlichting en in of ze ook zonwering kunnen aansturen. Staat wat je zoekt er nog niet bij, vraag het ons dan.

Het hoeft niet, want KNX is een open standaard. In de praktijk kiezen veel mensen toch één merk voor de verdeler, omdat het programmeren en het later uitbreiden dan overzichtelijker blijft. Waar je wél aan het merk vastzit, zijn de eigen systemen ernaast, zoals Gira One en free@home.

De Komfort heeft tot 64 scènes per uitgang tegen 16 bij de Standard, en tot 8 zelfstandige logische functies in het apparaat zelf. Ook heeft hij een gedwongen stand, uitgebreidere blokkering en bewaking met een levensteken. De Standard werkt daarentegen met zowel Gira One als KNX; de Komfort is een KNX-apparaat.

De Standard. Die werkt met Gira One én met KNX. De Komfort-uitvoering is een KNX-apparaat. Dat is bij deze serie het belangrijkste onderscheid, en het wordt makkelijk over het hoofd gezien omdat de apparaten er hetzelfde uitzien.

Ja, maar niet zonder erover na te denken. Led-drivers hebben condensatoren aan de ingang, en die trekken bij het inschakelen heel even een enorme piekstroom. Kies bij veel ledverlichting een actor waar C-last bij staat, en verdeel de spots over meerdere uitgangen in plaats van alles op één.

De C staat voor capacitief. De fabrikant zegt daarmee dat het apparaat uitdrukkelijk gemaakt is om ledverlichting en elektronische voorschakelapparaten te schakelen. Hager zet het letterlijk in de productnaam. Zonder die aanduiding kan een actor prima werken, maar dan moet je zelf beter opletten hoeveel je per uitgang hangt.

Ohmse last is de rustige soort: gloeilampen, halogeen, een verwarmingselement. Inductieve last zijn motoren, pompen en wikkeltrafo's; daar zit de slijtage bij het uitschakelen, door een spanningspiek. Capacitieve last zijn led-drivers en elektronische voedingen; daar zit de slijtage juist bij het inschakelen, door een korte maar zeer hoge piekstroom.

Omdat dat getal gaat over de stroom die er doorlopend doorheen mag. Bij het inschakelen van ledverlichting kan er heel even een veelvoud doorheen gaan: Gira geeft voor deze actoren 800 ampère gedurende 200 microseconden op. Dat duurt zo kort dat je automaat niet reageert, maar het contact in de actor krijgt die piek wel te verwerken.

Doorlopend inderdaad: 70 watt is voor een contact van 16 ampère verwaarloosbaar. Maar bij het inschakelen laden tien drivers tegelijk hun condensatoren op, en die gezamenlijke piek loopt in de honderden ampères. Elke keer dat je het licht aandoet brandt er een klein beetje contactoppervlak weg, en na een paar jaar plakken de contacten vast.

Kijk naar hoe de fabrikant het opgeeft. Sommige merken noemen een waarde in microfarad, andere een inschakelpiek in ampère met een tijdsduur erbij, en weer andere zetten C-last in de productnaam. Een opgave in watt voor gloeilampen zegt niets over hoeveel led-drivers erop mogen.

Twee gebruikscategorieën. AC1 gaat over ohmse of licht inductieve last, en dat is het getal dat meestal groot op de doos staat. AC3 gaat over motoren, die bij het aanlopen veel meer trekken, en daar mag altijd minder op, soms de helft.

Bij Gira niet zonder meer: twee naast elkaar liggende uitgangen mogen samen maximaal 20 ampère voeren, en dus geen twee keer 16. Verdeel je zware groepen daarom over uitgangen die niet naast elkaar zitten. Je installateur houdt daar rekening mee, maar het is goed om te weten waarom hij dat doet.

Nee. Een automaat van 16 ampère laat een piek van honderden ampères gewoon door, omdat die maar microseconden duurt. Hij is gemaakt om je kabel te beschermen tegen langdurige overbelasting, niet om een contact te beschermen tegen een korte piek. Dat los je op in de keuze van de actor.

Dan is de gezamenlijke inschakelpiek zo groot dat de automaat hem als kortsluiting ziet. Oplossingen zijn: de verlichting over meerdere groepen verdelen, je installateur een kleine vertraging per groep laten instellen zodat ze niet allemaal tegelijk aangaan, of een inschakelstroombegrenzer plaatsen.

Liever niet. Zet led en halogeen niet samen, en hang een pomp of ventilator niet op dezelfde uitgang als verlichting. Elke soort last belast het contact op een andere manier, en de combinatie maakt lastig in te schatten wat er gebeurt. Houd per uitgang één soort last aan.

Niet vanzelf, maar je kunt bijsturen. Op de actor zitten knoppen of knevels voor handbediening, waarmee je een uitgang direct schakelt zonder de bus. Bij Hager gaat dat met een schuif tussen automatisch en handbediening, die je kunt vergrendelen. Vraag je installateur dit bij de oplevering voor te doen.

Reken op vier tot twaalf modules, afhankelijk van het aantal uitgangen. Tel daar je aardlekautomaten, de busvoeding en eventueel een server bij op, en meet de vrije ruimte na voordat je bestelt.

Ja, en dat is de belangrijkste reden om zonwering aan KNX te hangen. Bij een wind-, regen- of vorstmelding gaat de zonwering automatisch omhoog en blijft daar, zodat hij niet beschadigt. Daar heb je wel een weerstation of een windmeter voor nodig die dat signaal geeft.

Ja. Of een uitgangspaar schakelt of een rolluik bedient, en welke knop erbij hoort, wordt bij het programmeren vastgelegd. Vervang je later een rolluik door een lamp of wil je een andere indeling, dan is dat een aanpassing in ETS zonder dat er een draad verlegd hoeft te worden.

Ja, want KNX is een open standaard. Een Hager-actor luistert prima naar een Gira-tastsensor. Wat wel aan het merk vastzit, zijn de eigen systemen die ernaast bestaan, zoals Gira One. Twijfel je of jouw combinatie werkt, leg het ons dan even voor.

Nee. Een schakelactor zit op 230 volt in de verdeler, en dat is werk voor een erkend installateur. Het programmeren gaat bovendien met ETS, de betaalde standaardsoftware van KNX. Bekijk onze installatieservice en programmering als je dat wilt uitbesteden.