KNX jaloezieën en rolluiken

Met KNX jaloezie- en rolluikactoren automatiseer je eenvoudig de bediening van jaloezieën, rolluiken, screens en andere gemotoriseerde zonwering binnen een KNX-installatie. Je kunt de zonwering lokaal bedienen, maar ook automatisch laten reageren op bijvoorbeeld tijd, aanwezigheid, scènes of weersomstandigheden. Zo combineer je comfort met een betere bescherming tegen zon en warmte.

Afhankelijk van het model kun je jaloezieën en rolluiken afzonderlijk aansturen, inclusief functies voor het positioneren van de zonwering en, bij jaloezieën, het instellen van de lamellenstand. Daarnaast ondersteunen verschillende actoren functies zoals handbediening, status- en positieterugmelding, scènes, centrale bediening en veiligheidsfuncties. KNX jaloezie- en rolluikactoren worden op de DIN-rail gemonteerd en geconfigureerd met ETS-software, zodat de bediening volledig kan worden afgestemd op de aangesloten motoren en de gewenste automatisering.

 

KNX zonwering

KNX jaloezieën en rolluiken: zo kies je de juiste actor

Een jaloezie- of rolluikactor is het apparaat in je meterkast dat je motoren aanstuurt. Hij zorgt dat een scherm omhoog of omlaag gaat, dat het op een bepaalde hoogte stopt, en dat het bij harde wind uit zichzelf naar boven komt.

Bij het uitzoeken loop je vooral tegen drie dingen aan: hoeveel uitgangen je nodig hebt, of je motoren op 230 volt of op laagspanning werken, en hoe de actor weet waar je scherm staat. Die drie bepalen samen welk apparaat je moet hebben.

Op deze pagina staat wat je moet weten voordat je kiest, in gewone taal. Weet je al welk merk het wordt, ga dan meteen naar de pagina van dat merk onderaan.

  • Eén motor kost twee uitgangen
  • 230 volt of laagspanning
  • Wind, regen en zon

Eén motor kost twee uitgangen

Dit is de eerste rekensom, en het is meteen degene waar de meeste mensen op vastlopen. Een zonweringsmotor kan twee kanten op draaien, en daar zijn twee relais voor nodig: één voor omhoog en één voor omlaag.

Daarom staan er op deze apparaten bijna altijd twee getallen. Een actor die zestien lampen kan schakelen, kan acht motoren aansturen. Hetzelfde apparaat, andere telling.

Wat er op staat Als je alles voor zonwering gebruikt Als je alles voor verlichting gebruikt
6 of 8 uitgangen Drie tot vier motoren Zes tot acht lichtgroepen
16 uitgangen Acht motoren Zestien lichtgroepen
20 tot 24 uitgangen Tien tot twaalf motoren Twintig tot vierentwintig lichtgroepen

De genoemde waarden zijn richtwaarden; raadpleeg voor de definitieve gegevens altijd de handleiding van het product.

Tel je motoren, niet je ramen. Twee smalle rolluiken naast elkaar met elk een eigen motor zijn twee kanalen. Eén breed rolluik met één motor is er één. En een screen dat je nu nog niet zeker weet, reken je gewoon mee; een kanaal dat je vrij laat kost nu bijna niets en scheelt later een heel apparaat.

Let op de gezamenlijke stroom als je ook schakelt. Bij de meeste actoren mogen twee uitgangen die naast elkaar liggen samen niet boven de 20 ampère uitkomen, terwijl elke uitgang los 16 ampère aankan. Bij zonweringsmotoren speelt dat niet, want die trekken weinig. Hang je er zware schakelgroepen aan, kijk dan ook even bij schakelen.

Gecombineerd, of alleen voor zonwering

Er zijn twee soorten apparaten. Een gecombineerde schakel- en jaloezieactor kan allebei: je kiest per paar uitgangen of het twee schakelkanalen worden of één zonweringskanaal. Een aparte jaloezieactor doet alleen zonwering.

De meeste merken leggen de nadruk op de gecombineerde uitvoering, en dat is voor een woning meestal ook de verstandigste keuze.

  • Gecombineerd is flexibel Je hoeft nu nog niet precies te weten hoeveel zonwering er komt. Verandert er iets, dan verschuif je de verhouding in de software.
  • Je mag het mengen In één apparaat kun je een paar uitgangen voor rolluiken gebruiken en de rest voor verlichting. Dat scheelt een tweede apparaat in je verdeler.
  • Apart is compacter Een aparte jaloezieactor perst er meer motoren in dezelfde breedte. Heb je veel zonwering en verder niets te schakelen, dan win je daar ruimte mee.
  • Apart is soms veiliger uitgevoerd Bij sommige aparte jaloezieactoren zijn de twee contacten van een kanaal ook onderling vergrendeld, zodat omhoog en omlaag nooit tegelijk kunnen.
  • Apart kan laagspanning De uitvoeringen voor motoren op laagspanning zijn altijd aparte jaloezieactoren. Een gecombineerde actor doet alleen 230 volt.
  • Eén apparaat, één keer bedraden Alles wat in hetzelfde apparaat zit, komt op dezelfde plek in je verdeler binnen. Dat maakt een storing later makkelijker te vinden.

Twijfel je? Neem gecombineerd. In een woning verandert er tijdens de bouw bijna altijd iets aan het plan. Met een gecombineerde actor vang je dat op zonder iets bij te bestellen. Alleen bij veel zonwering en weinig verlichting is een aparte actor per kanaal voordeliger.

Jaloezie, rolluik of dakraam: de actor moet het weten

Een jaloezie beweegt anders dan een rolluik, en een ventilatieklep beweegt weer anders dan allebei. Daarom stel je per kanaal in wat voor soort scherm eraan hangt. Doe je dat niet goed, dan werkt de bediening onlogisch.

Soort Wat je aanstuurt Waar je op let
Jaloezie met lamellen De hoogte én de stand van de lamellen, allebei apart Een korte druk verdraait de lamellen, een lange laat het pakket zakken. Dat gedrag hoort bij deze stand
Rolluik of zonnescherm Alleen de hoogte, want er zijn geen lamellen Een screen of luifel valt hier ook onder. Bij een luifel is soms een extra functie nodig die het doek strak houdt
Dakraam of ventilatieklep Openen en sluiten, vaak over een kleine afstand Niet elk merk heeft hier een aparte stand voor. Ga daar niet vanuit als je het nodig hebt

De genoemde waarden zijn richtwaarden; raadpleeg voor de definitieve gegevens altijd de handleiding van het product.

Bij een jaloezie stuur je twee dingen tegelijk. De hoogte bepaalt hoe ver het pakket zakt, de lamelstand hoeveel licht er doorheen komt. Beide zijn ook los in te stellen en terug te melden, dus je kunt een scène maken waarin de jaloezie helemaal omlaag staat maar de lamellen halfopen. Dat is precies wat je wilt bij fel licht: geen zon, wel uitzicht.

230 volt of laagspanning

Dit is de vraag die achteraf het duurst is als je hem misrekent. Een gewone jaloezieactor schakelt 230 volt. Een motor die op laagspanning werkt, kun je daar niet aan hangen.

Buitenrolluiken en screens hebben vrijwel altijd een 230 volt buismotor. Binnenzonwering, plissés, gordijnrails, glasdakschermen en veel meubeltoepassingen werken juist op laagspanning.

  • Kijk op het typeplaatje Op de motor of in de handleiding staat de spanning. Staat er 230 V, dan zit je goed bij een gewone actor.
  • Laagspanning vraagt een aparte actor Daar zijn speciale uitvoeringen voor. Welke spanningen die aankunnen verschilt per merk, van 24 volt tot een bereik van 12 tot 48 volt.
  • Minder motoren per apparaat Bij sommige merken halveert het aantal motoren in de laagspanningsstand, omdat het omkeren van de draairichting daar meer relais kost.
  • Andere bekabeling Laagspanning betekent vaak een dikkere of kortere kabel dan je gewend bent, want bij lage spanning tikt spanningsverlies harder aan.
  • Looptijd handmatig Bij laagspanningsmotoren kan de actor de looptijd meestal niet zelf meten. Die stelt je installateur in.
  • Vaak binnen Kom je laagspanning tegen, dan gaat het bijna altijd om zonwering aan de binnenkant of onder een glasdak.

Zoek dit uit voordat je bestelt. Het gebeurt regelmatig dat de actoren er al hangen en de binnenzonwering pas later gekozen wordt. Blijkt die dan op laagspanning te werken, dan heb je een extra apparaat en een extra plek in je verdeler nodig. Weet je het niet zeker, stuur ons dan het type van je motor; dan zoeken we het na.

Hoe de actor weet waar je scherm staat

Een rolluikmotor geeft niet door hoe ver hij gedraaid heeft. De actor houdt daarom de tijd bij: hij weet hoe lang het scherm erover doet van boven naar beneden, en rekent daaruit uit waar het nu staat.

Daarom kun je een scherm op vijftig procent zetten en daarom klopt de terugmelding op je scherm of in je app. En daarom loopt het ook mis als die looptijd niet goed staat.

  • De looptijd is de basis Zonder een kloppende looptijd komt een stand van vijftig procent niet uit op de helft. Dit is de belangrijkste instelling van een jaloeziekanaal.
  • Sommige actoren meten zelf Er zijn uitvoeringen die de looptijd zelf bepalen door de stroom van de motor te volgen. Aan de eindschakelaar valt die weg, en dat is het signaal.
  • Bij de rest stelt de installateur hem in Dan wordt de tijd één keer opgenomen met een stopwatch en ingevuld. Werkt prima, maar het moet wel gebeuren.
  • Lamellen hebben hun eigen tijd Bij een jaloezie wordt naast de looptijd ook de tijd van één lamelstapje ingesteld. Daarmee bepaal je hoe fijn je kunt verdraaien.
  • Referentierit Loopt de stand na verloop van tijd scheef, dan laat je het scherm af en toe helemaal naar boven gaan. Daarmee zet de actor zichzelf weer op nul.
  • Terugmelding op de bus De actor meldt de hoogte en de lamelstand terug, zodat een scherm of app kan laten zien hoe je zonwering erbij staat.

Staat je rolluik na een halfjaar scheef? Dan is dit bijna altijd de oorzaak. Een motor loopt omhoog net iets langzamer dan omlaag, en dat verschil stapelt op. Laat een referentierit inplannen, bijvoorbeeld één keer per nacht helemaal open, dan corrigeert het systeem zichzelf.

Wind, regen en vorst

Buitenzonwering die bij een storm blijft hangen, is de snelste manier om schade te maken. Elke jaloezieactor heeft daarom veiligheidsfuncties aan boord die voorrang krijgen op alles wat je verder hebt ingesteld.

  • Windalarm De belangrijkste. De meeste actoren kennen meerdere windgrenzen, zodat een kwetsbaar screen eerder omhoog gaat dan een stevig rolluik.
  • Regenalarm Om een luifel in te trekken of een dakraam te sluiten. Bij het ene merk een aparte functie, bij het andere een vrij in te stellen alarm.
  • Vorstalarm Voorkomt dat er aan een vastgevroren scherm getrokken wordt. Niet elk merk heeft dit als aparte functie.
  • Bewaakte melding De actor kan controleren of hij het weerbericht nog periodiek binnenkrijgt. Blijft het weg, dan gaat de zonwering uit zichzelf naar de veilige stand.
  • Gaat vóór de bediening Zolang het alarm actief is, negeert de actor gewone commando's van een knop of een tijdschema.
  • Deur open, luik blijft Sommige actoren kunnen een deurcontact meenemen, zodat je rolluik niet zakt terwijl je op het terras staat.

Je hebt er een weerstation voor nodig. De actor meet zelf niets. Hij reageert op een bericht dat van een weerstation of een losse windmeter op de bus komt. Zonder zo'n apparaat blijven al deze functies ongebruikt, en dat is precies de reden waarom een weerstation bij buitenzonwering geen luxe is.

Laat de voorrang bewust instellen. Bij de meeste actoren kun je bepalen wat er vóór gaat: het windalarm, of een centrale opdracht zoals alles dicht bij het verlaten van het huis. Standaard staat dat niet altijd zoals je zou verwachten. Vraag je installateur daar expliciet naar.

Wat de merken doen

Alle vier de merken die wij voeren kunnen jaloezieën en rolluiken aansturen, en ze werken binnen KNX gewoon met elkaars knoppen en weerstations samen. Het verschil zit in de vorm van het assortiment en in een paar praktische details.

Merk Wat je er vindt Waar het opvalt
Gira Gecombineerde actoren in drie maten, in twee uitvoeringen, plus twee actoren die ook laagspanning aankunnen De enige met een uitvoering die ook met Gira One werkt. Drie windalarmen plus een apart regen- en vorstalarm
Jung Gecombineerde actoren in drie maten met KNX Secure, plus een aparte actor die alleen laagspanning doet Drie windalarmen plus een apart regen- en vorstalarm, en aparte standen voor dakraam en ventilatieklep
ABB Busch-Jaeger Aparte jaloezieactoren met veel kanalen, plus gecombineerde uitvoeringen en varianten voor laagspanning Uitvoeringen die de looptijd zelf meten, en meerdere vrij in te stellen alarmen in plaats van een vaste set
Hager Gecombineerde actoren in drie maten met KNX Secure, plus een aparte rolluikactor met acht kanalen Alles KNX Secure. Let op: deze actoren hebben naast de bus een eigen 230 volt aansluiting nodig

De genoemde waarden zijn richtwaarden; raadpleeg voor de definitieve gegevens altijd de handleiding van het product.

Dat verschil in voeding is praktisch belangrijk. De actoren van Gira en Jung draaien op de busspanning alleen, dus je hoeft er geen extra draad naartoe te trekken. Bij Hager komt er een eigen 230 volt aansluiting bij. Dat is geen bezwaar, maar het is wel iets waar je bij het inrichten van je verdeler rekening mee houdt.

Je mag merken mengen. KNX is een open standaard, dus een jaloezieactor van het ene merk luistert prima naar een tastsensor of een weerstation van het andere. In de praktijk kiezen veel mensen toch één merk voor de verdeler, omdat het programmeren en later uitbreiden dan overzichtelijker blijft.

Kies je merk, of kijk verder

Weet je al welk merk het wordt, of hoort er nog iets bij je zonwering? Hieronder staan de merken en de categorieën die het dichtst bij deze pagina liggen.

Veelgestelde vragen over KNX jaloezieën en rolluiken

Waarom staan er twee getallen op zo'n actor?

Omdat hetzelfde apparaat twee dingen kan. Een motor heeft twee relais nodig, één voor omhoog en één voor omlaag, en dat is evenveel als twee losse schakelkanalen. Een actor met zestien uitgangen kan daarom zestien lampen schakelen of acht motoren aansturen, of een mengsel van de twee.

Hoeveel uitgangen heb ik nodig?

Tel je motoren en vermenigvuldig met twee. Acht rolluiken vragen dus zestien uitgangen. Wil je met hetzelfde apparaat ook verlichting schakelen, tel die kanalen er dan bij op. Neem daarna één kanaal extra, want er komt bijna altijd nog iets bij.

Kan ik schakelen en zonwering in één apparaat combineren?

Ja, en dat is bij de meeste merken zelfs de standaarduitvoering. Elk paar uitgangen wordt apart ingesteld, dus je kunt in één apparaat twee jaloezieën aansturen en tegelijk twee lampen schakelen. Bij sommige merken is die keuze zelfs op het apparaat zelf om te zetten.

Werkt zo'n actor met mijn motor?

Als het een gewone 230 volt buismotor is, wat bij buitenrolluiken en screens vrijwel altijd zo is, dan werkt elke jaloezieactor. Werkt je motor op laagspanning, dan heb je een speciale uitvoering nodig. Kijk op het typeplaatje van de motor of stuur ons het type door.

Wat is het verschil tussen een jaloezie en een rolluik voor de actor?

Bij een jaloezie stuur je twee dingen aan: de hoogte van het pakket en de stand van de lamellen. Bij een rolluik alleen de hoogte. Je stelt per kanaal in wat voor soort scherm eraan hangt, en daar past het bedieningsgedrag zich op aan: een korte druk verdraait bij een jaloezie de lamellen.

Kan ik mijn zonwering op een bepaalde hoogte laten stoppen?

Ja. De actor houdt bij hoe lang je scherm erover doet van boven naar beneden en rekent daaruit uit waar het staat. Zo kun je een stand van bijvoorbeeld vijftig procent aansturen en die ook laten terugmelden. Voorwaarde is wel dat de looptijd goed is ingesteld.

Mijn rolluik loopt na verloop van tijd scheef. Hoe komt dat?

Dat is bijna altijd de looptijd. Een motor loopt omhoog net iets langzamer dan omlaag, en dat kleine verschil stapelt zich op. De oplossing is een referentierit: laat het scherm periodiek helemaal naar boven gaan, bijvoorbeeld één keer per nacht. Dan zet de actor zichzelf weer op nul.

Gaat mijn zonwering vanzelf omhoog bij harde wind?

Ja, als je een weerstation hebt. De actor meet zelf niets; hij reageert op een bericht dat van een weerstation of windmeter op de bus komt. Bij de meeste merken kun je meerdere windgrenzen instellen, zodat een kwetsbaar screen eerder omhoog gaat dan een stevig rolluik. Zolang het alarm actief is, luistert de actor niet meer naar gewone bediening.

Wat gebeurt er als het weerstation uitvalt?

Daar kun je op instellen. De actor kan controleren of hij het signaal nog periodiek binnenkrijgt. Blijft dat weg, dan gaat de zonwering uit zichzelf naar de veilige stand in plaats van te wachten op een bericht dat niet meer komt. Laat dat aanzetten; het is precies waarvoor die functie bedoeld is.

Kan mijn zonwering meelopen met de zon en de temperatuur?

Ja, dat is de zonweringsautomaat. Op basis van de zonnestand en de buitenhelderheid zakt het scherm aan de gevel waar de zon op staat. Bij de uitgebreidere uitvoeringen kun je daar ook je verwarming en koeling en de aanwezigheid in huis bij betrekken, zodat het scherm in de winter juist openblijft voor de gratis warmte.

Heb ik een aparte voeding nodig?

Dat verschilt per merk. De actoren van Gira en Jung draaien op de busspanning alleen, dus daar hoeft geen extra draad naartoe. De actoren van Hager hebben naast de bus een eigen 230 volt aansluiting nodig. Houd daar rekening mee bij het inrichten van je verdeler.

Kan ik merken door elkaar gebruiken?

Ja, want KNX is een open standaard: een jaloezieactor van het ene merk luistert prima naar een tastsensor of een weerstation van het andere. In de praktijk kiezen veel mensen toch één merk voor de verdeler, omdat het programmeren en later uitbreiden dan overzichtelijker blijft.

Kan ik dit zelf installeren?

Dat kan zeker, mits je weet wat je doet. Deze apparaten zitten op 230 volt in de verdeler, dus je moet veilig met die spanning kunnen werken en je installatie spanningsloos kunnen zetten. Het instellen gaat daarnaast met ETS, de standaardsoftware van KNX; daar zit een leercurve in en voor de volledige versie betaal je. Heb je die kennis in huis, dan kom je een heel eind en denken we graag met je mee bij de keuze. Zie je ertegenop of wil je het gewoon geregeld hebben, kijk dan bij onze installatieservice en programmering.

Bekijk het in onze showroom

Hoe soepel een jaloezie zijn lamellen verdraait en hoe nauwkeurig een scherm op een stand blijft staan, merk je pas als je het ziet werken. In onze showroom in Capelle aan den IJssel laten we het graag zien.

Voor uitgebreid advies raden we aan vooraf een afspraak te maken, zodat we rustig de tijd voor je kunnen nemen.

Hulp nodig bij het kiezen van de juiste actor?

Stuur ons een lijst met je zonwering: hoeveel motoren, wat voor type schermen en of ze op 230 volt of op laagspanning werken. Dan zeggen wij hoeveel uitgangen je nodig hebt, welk merk in jouw situatie het handigst is en of er een weerstation bij hoort.

Bekijk onze dienst domotica samenstellen, of onze installatieservice en programmering. Werkt er al iets niet meer, kijk dan bij onderhoud, storing en uitbreiding. Je kunt ook gewoon contact met ons opnemen.

Bekijk alle KNX jaloezie- en rolluikactoren

Gecombineerde en aparte actoren van Gira, Jung, ABB Busch-Jaeger en Hager, voor 230 volt en voor laagspanning.

Bekijk het assortiment Laat het samenstellen Contact opnemen