Dali

Met KNX DALI lichtsturing combineer je de flexibiliteit van KNX domotica met de uitgebreide mogelijkheden van DALI- en DALI-2 verlichtingssystemen. Een KNX DALI-actor vormt de intelligente koppeling tussen de KNX-installatie en de DALI-verlichting, waardoor je afzonderlijke armaturen, groepen en scènes centraal kunt bedienen via KNX drukknoppen, tastsensoren, touchscreens, apps, tijdschema’s en geavanceerde automatiseringen. Dit maakt KNX DALI bijzonder geschikt voor woningen, kantoren, hotels, scholen en andere professionele verlichtingsprojecten.

Afhankelijk van het model ondersteunen deze oplossingen DALI en DALI-2, meerdere DALI-lijnen, Tunable White, RGB, RGBW, noodverlichtingsfuncties en uitgebreide status- en storingsmeldingen. Veel KNX DALI-actuatoren beschikken over geïntegreerde DALI-voedingen, scènebediening, centrale dimfuncties, kleur- en helderheidsverlopen, handbediening op de module en ondersteuning voor KNX Data Secure of KNX Secure bij geschikte uitvoeringen.

Alle DALI-actuatoren worden op de DIN-rail gemonteerd, aangesloten op de KNX TP-bus en volledig geconfigureerd met ETS-software. Zo realiseer je een uiterst flexibele, schaalbare en toekomstbestendige oplossing voor professionele verlichting en geavanceerde lichtsferen binnen jouw KNX Smart Home of gebouwautomatiseringsinstallatie.

Dimmen

KNX DALI: digitaal dimmen, per zone of per driver

DALI is een aparte taal voor verlichting. Je verlichting krijgt drivers die die taal spreken, en naast de gewone 230 volt loopt er een dun tweedraads busje naartoe. Over dat busje stuurt het apparaat in je meterkast geen spanning maar een bericht: ga naar veertig procent, word warmer wit, ga uit.

Dat verschil met een gewone dimmer is groter dan het klinkt. Een dimactor knijpt de stroom naar de lamp af en moet daarvoor genoeg belasting zien. Een DALI-driver krijgt gewoon te horen wat hij moet doen en regelt het zelf. Daarom bestaat bij DALI het hele probleem van te weinig watt niet: één ledspot dimt net zo netjes als twintig.

Op deze pagina lees je hoe het in elkaar zit, wat je precies moet kopen, en welke van de twee soorten apparaten bij je past. Want dat laatste is waar het bij DALI vooral om draait.

Geen minimumvermogen
Kleur en instelbaar wit
Je rekent in drivers

Hoe werkt DALI? De weg van je vingerdruk naar de lamp

Het handigst is om de route te volgen die een druk op de knop aflegt. Er zitten twee bussen in het verhaal, en zodra je dat door hebt, valt de rest op zijn plek.

Stap 1: je drukt op een knop Een tastsensor aan de wand. Die schakelt zelf niets; hij stuurt alleen een bericht over de KNX-bus, de groene kabel die door je hele huis loopt.
Stap 2: het bericht komt in de meterkast aan Daar hangt het DALI-apparaat op de DIN-rail. Dat is de vertaler: hij luistert naar KNX en praat DALI.
Stap 3: hij stuurt het door over de DALI-bus Een tweede busje, twee dunne aders, dat naar je armaturen loopt. Daar gaat geen vermogen overheen, alleen berichten.
Stap 4: de driver voert het uit In of naast je armaturen zitten drivers. Die krijgen de opdracht binnen en regelen zelf hoeveel stroom er naar de lampen gaat.
De 230 volt loopt er los naast Het vermogen voor je lampen komt gewoon uit je groepenkast, net als anders. De DALI-bus stuurt alleen aan.
En terug De driver kan ook antwoorden. Daarom weet een DALI-installatie welke driver niet meer reageert, en dat kan een gewone dimmer niet.

Twee bussen, en dat is geen dubbelop. De KNX-bus verbindt je hele huis: knoppen, schermen, verwarming, zonwering. De DALI-bus is alleen voor verlichting en loopt van je meterkast naar je armaturen. Het apparaat op de rail zit precies op de grens tussen die twee en vertaalt in beide richtingen.

Waarom er geen minimumvermogen is. Een gewone dimmer knijpt de netspanning af en heeft genoeg belasting nodig om dat netjes te kunnen doen; onder ongeveer 20 watt gaat het flikkeren. Bij DALI stuur je een getal in plaats van spanning, en de driver zorgt voor de rest. Of daar nu één lamp aan hangt of twintig maakt niets uit.

Driver, armatuur en adres: hoe dat zich tot elkaar verhoudt

Dit is het punt waar de meeste misverstanden ontstaan, en het bepaalt hoe je moet rekenen. Als er ergens gesproken wordt over 64 apparaten op een DALI-lijn, dan gaat het niet over 64 lampen maar over 64 drivers.

Het DALI-adres zit namelijk in de driver en niet in de lamp. En achter één driver kunnen best meerdere spots hangen.

Eén driver is één adres Wat er achter die driver hangt telt niet mee voor het aantal. Voor de installatie is een driver met zes spots eraan precies zo veel als een driver met één spot.
Hoeveel spots achter één driver? Dat staat op de driver zelf: die heeft een vermogen in watt en een uitgangsstroom. Past de som van je spots daarbinnen, dan kunnen ze samen aan die ene driver.
Dat verschilt per merk en type De ene driver is gemaakt voor één armatuur, de andere voedt een hele rij spots. Er is geen vast getal, dus kijk naar wat je verlichtingsleverancier meelevert.
Spots achter dezelfde driver dimmen samen Altijd. Ook bij een gateway met adressering, want die kent alleen de driver en niet de lampen erachter. Wil je twee spots los van elkaar dimmen, dan hebben ze elk een eigen driver nodig.
Reken dus in drivers Twaalf spots met steeds drie stuks aan één driver zijn vier adressen, niet twaalf. Daarmee blijf je ver onder elk maximum.
Vraag het na bij je verlichting Hoeveel armaturen er per driver komen weet je verlichtingsleverancier. Met dat aantal weet jij hoeveel adressen je installatie krijgt en dus welk apparaat je nodig hebt.

Waarom dit uitmaakt voor je keuze. Een woning met dertig inbouwspots klinkt als veel, maar als er steeds drie spots aan één driver hangen zijn dat maar tien DALI-adressen. Dan pas je ruimschoots op één lijn, en zelfs op de kleinere uitvoeringen. Tel dus eerst je drivers voordat je concludeert dat je een grote gateway nodig hebt.

En waarom het ook een beperking is. De verdeling van spots over drivers wordt bij de aanleg vastgelegd. Hangen de zes spots van je woonkamer aan twee drivers van elk drie, dan kun je die twee helften apart dimmen maar de spots binnen zo'n helft nooit. Wil je echt elke spot los, dan moet er een driver per spot komen, en dat kost ruimte en geld.

Twijfel je? Stuur ons het type armatuur en de driver die erbij geleverd wordt. Dan rekenen wij uit hoeveel adressen je installatie krijgt en welk apparaat daarbij past.

Wat koop je nu eigenlijk?

Een DALI-installatie bestaat uit drie dingen, en maar één daarvan koop je bij ons. Dat is goed om te weten voordat je gaat rekenen.

Onderdeel	Waar het zit	Waar je het vandaan haalt
Het DALI-apparaat	Op de DIN-rail in je meterkast. Dit is de vertaler tussen KNX en DALI	Bij ons. Dit is wat er op deze pagina staat
De DALI-kabel	Twee aders die van de meterkast naar al je drivers lopen	Bij je installateur, of uit de twee ongebruikte aders van je bestaande vijfaderige kabel
De drivers	In of vlak bij je armaturen. Dit is wat de opdracht uitvoert, en achter één driver kunnen meerdere spots hangen	Bij je verlichting. Vraag om DALI-drivers, om DT8 als je kleur wilt, en om hoeveel armaturen er per driver komen

De waarden hierboven zijn bedoeld om je op weg te helpen. Kijk voor de exacte gegevens altijd in de handleiding van het product zelf, of vraag het ons even na.

Wij denken graag mee. Geef ons het type armatuur door dat je op het oog hebt, dan zoeken wij uit of er een DALI-driver bij te krijgen is en of die ook DT8 is. Dat scheelt je een verkeerde bestelling aan twee kanten tegelijk.

Controleer je armaturen voordat je een DALI-apparaat bestelt. Dit is de meest gemaakte fout. Veel inbouwspots worden standaard geleverd met een gewone dimbare driver die niets van DALI weet. Zonder DALI-drivers heb je aan het apparaat in je meterkast helemaal niets. Kijk dus eerst wat er bij je verlichting geleverd wordt, of vraag ernaar bij je leverancier.

Broadcast of geadresseerd: de belangrijkste keuze

Er zijn twee soorten DALI-apparaten en daar zit een fors prijsverschil tussen. Meestal staat het in de naam: bij een actor hoort broadcast, bij een gateway hoort adressering. Al zijn er ook gateways die met broadcast werken, dus lees de omschrijving even door.

Het verschil in één zin: bij broadcast praat het apparaat tegen een hele kabel tegelijk, bij adressering praat het tegen één driver.

Broadcast: de kabel is de groep

Het apparaat heeft meerdere aparte DALI-uitgangen, bijvoorbeeld vier of acht. Elke uitgang is een eigen zone. Alles wat aan die ene kabel hangt, doet precies hetzelfde. Wil je de keuken apart kunnen dimmen van de woonkamer, dan trek je daar dus een eigen DALI-kabeltje naartoe.
Adressering: de software is de groep

Er is één DALI-lijn die je gewoon doorlust langs al je drivers. Elke driver krijgt daarop een eigen nummer, en de indeling in groepen maak je daarna in de software. Welke driver bij welke groep hoort, heeft niets meer met de bekabeling te maken.

Punt van verschil	Met broadcast	Met adressering
Hoe een groep ontstaat	Door de bekabeling. Alles aan dezelfde kabel doet hetzelfde	In de software. Je maakt groepen in ETS, ongeacht hoe de kabel loopt
Aantal groepen	Gelijk aan het aantal uitgangen: meestal vier of acht	Zestien tot tweeëndertig groepen per lijn, afhankelijk van het merk, en een driver mag in meerdere groepen tegelijk zitten
Aantal drivers	Rond de 40 per zone bij vier zones, ongeveer 16 per zone bij acht zones	Tot 64 drivers per DALI-lijn. Achter elke driver kunnen meerdere spots hangen
Inbedrijfstelling	Aansluiten en klaar. Er hoeft niets toegewezen te worden	Elke lamp krijgt een nummer. Dat is een uurtje of meer werk voor je installateur
Een kapotte driver vervangen	Nieuwe erin en hij doet meteen mee	De vervanger moet het juiste nummer krijgen. Bij sommige gateways gaat dat vanzelf
Eén driver apart aansturen	Kan niet. Die moet dan aan een eigen uitgang hangen	Kan wel. Elke driver is los aan te sturen
Weten welke driver is uitgevallen	Nee, want het apparaat kent de drivers niet afzonderlijk	Ja. Het apparaat weet precies welk nummer niet meer antwoordt
Kabelwerk	Per zone een eigen kabeltje terug naar de meterkast	Eén kabel die je langs alle drivers doorlust
Prijs	Duidelijk lager. De betaalbare manier om DALI aan KNX te hangen	Hoger, plus het inregelwerk

De waarden hierboven zijn bedoeld om je op weg te helpen. Kijk voor de exacte gegevens altijd in de handleiding van het product zelf, of vraag het ons even na.

Een voorbeeld met dertig spots. Stel: tien in de woonkamer, acht in de keuken, zes in de hal en zes boven de eettafel, met steeds twee spots aan één driver. Dat zijn dus vijftien drivers. Met broadcast trek je vier losse DALI-kabeltjes, één per ruimte, en ben je klaar zonder inregelwerk. Met adressering lus je één kabel langs alle vijftien drivers, en bepaalt je installateur daarna in software welke bij welke groep hoort.

Wat als je van gedachten verandert? Daar zit het echte verschil. Wil je na twee jaar dat de zes spots boven de eettafel los kunnen van de rest van de woonkamer, dan is dat bij adressering een kwestie van een half uur in de software. Bij broadcast moet er een kabel bij, en dan zit je in het plafond.

Zo kies je. Weet je zeker hoe je woning ingedeeld wordt en wil je gewoon per ruimte dimmen? Broadcast, en je bent voordeliger uit. Twijfel je nog, of wil je later kunnen schuiven zonder te boren? Adressering.

Wat betekent "een adres krijgen" in de praktijk?

Adressering klinkt abstract, maar het is heel concreet werk. Dit gebeurt er op de dag dat je installateur de installatie in bedrijf stelt.

Het apparaat zoekt zelf De gateway roept over de DALI-lijn wie er allemaal hangen. Elke driver meldt zich, en krijgt automatisch een nummer van 1 tot 64.
Daarna wijst je installateur ze toe Hij laat nummer 1 knipperen, kijkt welke lampen aangaan en noteert: dit zijn de twee spots boven het aanrecht. Dat doet hij voor elke driver.
Pas dan ontstaan de groepen Met die lijst maakt hij in de software groepen: keuken, aanrecht, eiland. Een lamp mag in meerdere groepen zitten, dus het aanrecht kan ook meedoen met de hele keuken.
Reken op tijd Bij vijftien tot twintig drivers ben je zo een dagdeel bezig. Dat is het werk dat je bij broadcast niet hebt, en het is een deel van het prijsverschil.
Vervangen gaat makkelijker dan het klinkt Gaat er later een driver stuk, dan kunnen veel gateways de nieuwe zelf het vrijgekomen nummer geven, zonder dat het hele project opnieuw door hoeft.
Laat het vastleggen Vraag je installateur om de lijst met nummers en bijbehorende armaturen te bewaren en jou een kopie te geven. Bij een verbouwing over vijf jaar is dat goud waard.

Dit is precies waarom broadcast bestaat. Al dat toewijzen kost tijd, en tijd kost geld. Wil je toch al niet verder dimmen dan per ruimte, dan betaal je voor iets wat je nooit gebruikt. Vier kabeltjes trekken is dan sneller en goedkoper dan vijftien drivers nummeren.

De DALI-kabel: wat mag en wat moet

Hier zit goed nieuws, want de eisen zijn een stuk soepeler dan mensen verwachten. Het is geen dure of bijzondere kabel en er hoeft geen aparte goot voor.

Vraag	Antwoord	Wat dat betekent
Moet het een speciale kabel zijn?	Nee. Twee gewone aders volstaan	Je installateur hoeft niets bijzonders in te kopen
Mag hij bij de netspanning liggen?	Ja. De DALI-aders mogen in dezelfde meeraderige kabel als de 230 volt	Ligt er een vijfaderige kabel naar je armaturen, dan kun je de twee ongebruikte aders als DALI-bus gebruiken
Let het op plus en min?	Nee. De DALI-lijn is niet gepolariseerd	Je kunt de twee aders niet verkeerd om aansluiten. Dat scheelt zoekwerk
Hoe lang mag de kabel zijn?	100 meter bij 0,5 mm2, 150 meter bij 0,75 mm2, 200 meter bij 1,0 mm2 en 300 meter bij 1,5 mm2	Voor een woning ruim voldoende. Bij 1,5 mm2 kom je zelfs in een groot pand niet in de knel
Heb ik een aparte voeding nodig?	Nee. De DALI-bus heeft er wel een nodig, maar die zit in het apparaat ingebouwd	Geen extra kastje in je verdeler, en geen extra artikel op je bestellijst
Hoeveel drivers kan de voeding aan?	De ingebouwde voeding levert 250 milliampère	Genoeg voor het maximum aantal drivers dat het apparaat aankan, dus daar hoef je niet zelf op te rekenen

De waarden hierboven zijn bedoeld om je op weg te helpen. Kijk voor de exacte gegevens altijd in de handleiding van het product zelf, of vraag het ons even na.

Twijfel je nog tussen broadcast en adressering? Laat dan één doorgeluste kabel trekken, zoals bij adressering. Je kunt daar later altijd nog een broadcast-apparaat op zetten, maar andersom niet: losse kabeltjes per zone maak je niet zomaar tot één lijn.

De kabel moet er liggen voordat de plafonds dichtgaan. Dit is het enige echte nadeel van DALI, en het is een harde. In een woning waar de plafonds al dicht zijn, valt DALI meestal af. Overweeg je het, zeg het dan tegen je installateur op het moment dat de verlichtingsbedrading nog getrokken moet worden. Twee aders extra kosten dan bijna niets.

Basic, Colour of Plus: wat kan het apparaat?

De tweede keuze gaat over wat je met je licht wilt doen. Alleen dimmen is een stuk voordeliger dan kleur, en dat scheelt echt.

Uitvoering	Wat je ermee kunt	Waarvoor je hiervoor kiest
Basic	Schakelen en dimmen, zonder kleur	Gewoon wit licht dat gedimd moet kunnen worden. De voordeligste keuze, en voor veel woningen precies genoeg
Colour of Premium	Ook instelbaar wit en gekleurde verlichting, in RGB en RGBW	Verlichting die overdag koeler en 's avonds warmer wordt, of gekleurde verlichting in de woonkamer of tuin
Plus, met noodverlichting	Werkt met noodverlichtingsconverters en kan die zelf testen	Panden waar noodverlichting periodiek getest en vastgelegd moet worden

De waarden hierboven zijn bedoeld om je op weg te helpen. Kijk voor de exacte gegevens altijd in de handleiding van het product zelf, of vraag het ons even na.

Instelbaar wit is niet hetzelfde als kleur. Bij instelbaar wit gaat je licht van koel wit overdag naar warm wit in de avond, zonder ooit gekleurd te worden. Dat is wat de meeste mensen uiteindelijk dagelijks gebruiken. Kleur is leuk voor een enkele plek, maar instelbaar wit is waar je het verschil elke avond van merkt.

Betaal niet voor kleur die je niet gebruikt. Weet je zeker dat je alleen wit licht wilt dimmen, kies dan een Basic-uitvoering. En kijk vooral naar wat er in je plafond komt: alleen als je armaturen zelf instelbaar wit of kleur kunnen, heb je er iets aan.

DALI, DALI-2 en apparaattype 8: de aanduidingen op de doos

Drie termen die je bij elk DALI-product tegenkomt. Ze bepalen of iets samenwerkt en wat je ermee kunt.

DALI De oorspronkelijke standaard. Zorgt dat een driver en een besturing van verschillende merken elkaar begrijpen bij schakelen en dimmen. Dit is de basis en die werkt gewoon.
DALI-2 De nieuwere versie, met strengere certificering en ruimte voor sensoren en bedieningen op dezelfde bus. Een DALI-2 apparaat werkt doorgaans ook met oudere DALI-drivers, dus het is geen breuk.
Apparaattype 8, ook DT8 genoemd De aanduiding voor kleur en instelbaar wit. Staat DT8 er niet bij, dan kun je alleen dimmen, hoe geschikt je gateway ook is.

Vraag de driver na bij je armatuur. Veel inbouwspots komen standaard met een driver die alleen dimt. Wil je instelbaar wit, dan moet daar een DT8-driver in, en die is vaak wel leverbaar maar je moet erom vragen. Geef ons het type armatuur door, dan zoeken wij uit welke driver erbij hoort.

DT8 moet aan beide kanten staan. In het apparaat in je meterkast én in de driver bij je lamp. Koop je een Colour-gateway maar zijn het standaarddrivers, dan kun je alleen dimmen en heb je voor niets betaald. Andersom net zo. Controleer dit dus op allebei voordat je bestelt.

Wanneer is DALI de moeite waard?

DALI kost meer dan een gewone dimactor en vraagt een extra kabeltje. Deze vier situaties maken dat de moeite waard.

Veel losse spots in kleine groepjes

Twee spots boven het aanrecht, drie boven de eettafel, één bij de leesstoel. Bij een gewone dimactor zak je daarmee onder het minimumvermogen en gaat het flikkeren. Bij DALI speelt dat helemaal niet.
De indeling staat nog niet vast

Met adressering maak je groepen in software. Blijkt na een jaar dat de eettafel los moet van de rest, dan is dat een aanpassing achter de laptop en niet in het plafond.
Instelbaar wit of kleur

Verlichting die de dag volgt, of gekleurde verlichting. Dit kan alleen via DALI, want een gewone dimmer stuurt maar één waarde: hoe fel.
Grote aantallen armaturen

Tot 64 drivers op één doorgeluste kabel, en achter elke driver kunnen meerdere spots hangen. Bij een woning met tientallen inbouwspots is dat aanzienlijk minder kabelwerk dan een aparte groep per zone.

Wanneer is het overdreven? Heb je vier lichtgroepen met gewone dimbare ledlampen en ligt de indeling vast, dan is een gewone dimactor eenvoudiger en voordeliger. DALI verdient zich vooral terug bij aantallen, bij kleur, en bij twijfel over de indeling.

Wat je per merk vindt

Kort wat je van elk merk kunt verwachten, zodat je weet waar je naar kijkt.

Gira

Een actor met broadcast in vier zones, gateways met kleur en instelbaar wit in één en twee lijnen, en een uitvoering met noodverlichtingsfuncties. De broadcast-actor werkt zowel met KNX als met Gira One.
ABB Busch-Jaeger

De breedste keuze: een voordelige Basic-gateway zonder kleur in één en twee lijnen, Premium-uitvoeringen met kleur in één en twee lijnen, en als enige een broadcast-gateway met acht zones. Zo kun je precies kopen wat je nodig hebt.
Jung

Zowel de voordelige actor met broadcast als gateways met volledige adressering, in één en twee lijnen. Allemaal DALI-2 met kleur en instelbaar wit, en allemaal KNX Secure.
Hager

Een DALI-2 gateway met instelbaar wit voor één lijn, met KNX Secure. Een nette keuze als de rest van je verdeler ook Hager is.

Zoek je iets wat er niet bij staat? Wij kunnen vrijwel het hele assortiment van deze merken leveren, ook artikelen die niet in de webshop staan. Laat weten hoeveel armaturen je hebt en of je kleur wilt, dan zoeken we uit wat erbij past.

Verwante categorieën

Past deze manier van dimmen niet bij jouw verlichting? Hieronder staan de andere twee, plus de categorieën die het dichtst bij deze pagina liggen.

Veelgestelde vragen over KNX DALI

Wat is DALI in gewone taal?

Een aparte taal voor verlichting. Je verlichting krijgt drivers die die taal spreken, en er loopt een dun tweedraads busje naartoe. Over dat busje stuurt het apparaat in je meterkast geen spanning maar een bericht: ga naar veertig procent, word warmer wit, ga uit. De driver voert dat uit.

Gaat het om 64 lampen of om 64 drivers?

Om drivers. Het DALI-adres zit in de driver en niet in de lamp, en achter één driver kunnen meerdere spots hangen. Dertig inbouwspots met steeds drie stuks aan één driver zijn dus maar tien adressen. Tel bij het kiezen dus je drivers en niet je lampen.

Hoeveel spots kan ik achter één driver hangen?

Dat verschilt per merk en type en staat op de driver zelf. Die heeft een vermogen in watt en een uitgangsstroom; past de som van je spots daarbinnen, dan kunnen ze samen aan die driver. De ene driver is gemaakt voor één armatuur, de andere voedt een hele rij. Vraag het na bij je verlichtingsleverancier.

Kan ik spots achter dezelfde driver apart dimmen?

Nee, die dimmen altijd samen. Ook bij een gateway met adressering, want die kent alleen de driver en niet de lampen erachter. Wil je twee spots los van elkaar kunnen dimmen, dan hebben ze elk een eigen driver nodig.

Wat is het voordeel ten opzichte van een gewone dimmer?

Het belangrijkste is dat er geen minimumvermogen bestaat. Eén ledspot dimt net zo netjes als twintig, terwijl een gewone dimactor onder ongeveer 20 watt gaat flikkeren. Daarnaast kun je groepen in software maken, kleur en instelbaar wit aansturen, en zien welke driver niet meer reageert.

Wat moet ik allemaal kopen?

Drie dingen, waarvan er één bij ons vandaan komt. Het DALI-apparaat voor in je meterkast koop je hier. De DALI-kabel regelt je installateur. En bij je armaturen moeten DALI-drivers zitten; die koop je samen met je verlichting.

Zitten er DALI-drivers bij mijn spots?

Niet automatisch. Veel inbouwspots worden standaard geleverd met een gewone dimbare driver die niets van DALI weet. Vraag er dus expliciet naar, en vraag meteen hoeveel armaturen er per driver komen. Zonder DALI-drivers heb je aan het apparaat in je meterkast niets.

Wat is het verschil tussen een DALI-actor en een DALI-gateway?

In één zin: bij een actor praat het apparaat tegen een hele kabel tegelijk, bij een gateway tegen één lamp. Een actor werkt met broadcast, waarbij de bekabeling je groepen bepaalt. Een gateway werkt meestal met adressen, en dan maak je groepen in software. In beide gevallen gaat het over drivers en niet over losse lampen.

Is broadcast genoeg voor mijn woning?

In veel gevallen wel. Je wilt meestal per ruimte dimmen en niet per spot. Woonkamer, keuken, hal en eetgedeelte zijn vier zones, en daar is een viervoudige broadcast-actor voor gemaakt. Heb je er meer nodig, dan is er ook een uitvoering met acht zones.

Wat als ik later van indeling wil veranderen?

Daar zit het echte verschil. Met adressering is dat een half uur in de software. Met broadcast moet er een kabel bij, en dan zit je in het plafond. Twijfel je over je indeling, laat dan één doorgeluste kabel trekken; daar kun je later altijd nog een broadcast-apparaat op zetten.

Wat gebeurt er tijdens het inregelen?

De gateway roept over de lijn wie er allemaal hangen, en elke driver krijgt een nummer van 1 tot 64. Daarna laat je installateur ze één voor één knipperen en noteert welke armaturen bij welk nummer horen. Met die lijst maakt hij de groepen. Bij vijftien tot twintig drivers ben je zo een dagdeel bezig.

Hoeveel drivers kan ik aansluiten?

Bij een gateway met adressering maximaal 64 per lijn. Bij een broadcast-actor met vier zones rond de 40 per zone, en bij een uitvoering met acht zones ongeveer 16 per zone. Achter elke driver kunnen meerdere spots hangen, dus in lampen gerekend is dat een veelvoud.

Hoeveel groepen kan ik maken?

Dat verschilt per merk. De ene fabrikant geeft zestien groepen per DALI-lijn op, de andere tweeëndertig. Een driver mag in meerdere groepen tegelijk zitten, dus de spots boven je aanrecht kunnen ook meedoen met de hele keuken. Zeg ons hoe je wilt indelen, dan kijken wij welk apparaat dat aankan.

Wat voor kabel heb ik nodig?

Twee gewone aders, meer niet. Ze mogen in dezelfde meeraderige kabel liggen als de 230 volt, dus de twee ongebruikte aders van een vijfaderige kabel kun je gewoon gebruiken. Plus en min maakt niet uit, want de DALI-lijn is niet gepolariseerd.

Hoe lang mag die kabel zijn?

Dat hangt van de dikte af: 100 meter bij 0,5 mm2, 150 meter bij 0,75 mm2, 200 meter bij 1,0 mm2 en 300 meter bij 1,5 mm2. Voor een woning is dat ruim voldoende, en zelfs in een groot pand kom je met 1,5 mm2 niet snel in de knel.

Heb ik een aparte DALI-voeding nodig?

Nee. De DALI-bus heeft er wel een nodig, maar die zit bij deze apparaten ingebouwd en levert 250 milliampère. Dat is genoeg voor het maximale aantal drivers dat het apparaat aankan, dus je hoeft er niets voor te reserveren in je verdeler.

Kan ik DALI in een bestaande woning aanleggen?

Alleen als je bij de bedrading naar je armaturen kunt. Er moeten twee aders naar elke driver, en in een woning met dichte plafonds is dat meestal geen optie meer. Ligt er een vijfaderige kabel waarvan twee aders vrij zijn, dan heb je geluk. Zitten de drivers bij elkaar in een centrale kast, dan is het vaak alsnog te doen.

Wat is het verschil tussen Basic en Premium?

Een Basic-uitvoering schakelt en dimt maar doet geen kleur. Een Premium- of Colour-uitvoering kan daarnaast instelbaar wit en gekleurde verlichting aansturen. Voor gewoon wit licht is Basic precies genoeg en scheelt het in prijs.

Wat is instelbaar wit?

Verlichting waarvan je niet alleen de sterkte maar ook de kleurtemperatuur regelt: overdag koeler wit en 's avonds warmer. Dat is niet hetzelfde als gekleurde verlichting. In de praktijk is dit wat de meeste mensen dagelijks gebruiken.

Wat betekent apparaattype 8 of DT8?

Dat is de aanduiding voor kleur en instelbaar wit. Het moet aan beide kanten staan: in het apparaat in je meterkast én in de driver bij je lamp. Ontbreekt het aan één kant, dan kun je alleen dimmen.

Wat is DALI-2?

De nieuwere versie van de standaard, met strengere certificering en ruimte voor sensoren en bedieningen op dezelfde bus. Apparaten met DALI-2 werken doorgaans ook gewoon met oudere DALI-drivers, dus het is geen breuk met wat je al hebt.

Kan ik zien of er iets kapot is?

Bij een gateway met adressering wel: die weet precies welke driver niet meer antwoordt. Bij een plafond vol identieke spots scheelt dat flink zoeken. Wel geldt: hij ziet een uitgevallen driver, niet een doorgebrande lamp achter een driver die het verder prima doet. Bij broadcast kan het helemaal niet.

Kan ik een dimmer van het ene merk met knoppen van een ander merk gebruiken?

Ja, want KNX is een open standaard. Een dimactor van het ene merk luistert prima naar een tastsensor van het andere. Waar je wél aan het merk vastzit, zijn de eigen systemen die naast KNX bestaan, zoals Gira One.

Kan ik dit zelf installeren?

Nee. Deze apparaten zitten op 230 volt in de verdeler, en dat is werk voor een erkend installateur. Het programmeren gaat bovendien met ETS, de betaalde standaardsoftware van KNX. Bekijk onze installatieservice en programmering als je dat wilt uitbesteden.

Hoeveel ruimte neemt dit in mijn verdeler in?

Reken op vier tot acht modules per apparaat, afhankelijk van het aantal kanalen. Tel daar je schakelactoren, aardlekautomaten en de busvoeding bij op. Een verdeler die achteraf te klein blijkt is een dure ingreep, dus reken het vooraf door of laat ons het doen.

Bekijk het in onze showroom

Het verschil tussen gewoon dimmen en instelbaar wit moet je zien om het te snappen. In onze showroom in Capelle aan den IJssel laten we DALI-verlichting draaien, van koel overdag naar warm in de avond.

Voor uitgebreid advies raden we aan vooraf een afspraak te maken, zodat we rustig de tijd voor je kunnen nemen.

Hulp nodig bij het kiezen van de juiste dimmer?

Geef ons door hoeveel armaturen je hebt, hoe ze verdeeld zijn over de ruimtes, of je kleur of instelbaar wit wilt, en welk type armatuur en driver je op het oog hebt. Dan rekenen wij uit hoeveel DALI-adressen je installatie krijgt, of broadcast volstaat of dat je adressering nodig hebt, hoeveel lijnen erbij horen en welke driver in je armaturen moet.

Bekijk onze dienst domotica samenstellen, of onze installatieservice en programmering. Werkt er al iets niet meer, kijk dan bij onderhoud, storing en uitbreiding. Je kunt ook gewoon contact met ons opnemen.

Bestel je KNX DALI-oplossing

Van een voordelige broadcast-actor tot een gateway met volledige adressering, kleur en instelbaar wit.

Bekijk alle DALI-apparaten Laat het samenstellen Contact opnemen